printLogo

Muizen

As jo wolle, kinne jo in Fryske oersetting fan dizze tekst oanfreegje..

Pagina indeling

Onderzoeksrapport muizenplaag 2014 – 2015 is klaar (18-01-2016)

  • Nieuwsbericht onderzoeksrapport muizenplaag 2014-2015.
  • Download het hoofdrapport, de muizenplaag brochure en de schematische weergave van het Early Warnin System onderaan de pagina.

Muizenonderzoek 18 januari gereed

Op 18 januari 2016 presenteert ecologisch onderzoeks- en adviesbureau Altenburg & Wymenga het onderzoeksrapport over de muizenplaag 2014 – 2015. Het bureau voerde het onderzoek uit onder regie van de Provincie Fryslân. Dit gebeurde in samenwerking met Alterra Wageningen UR, Livestock Research Wageningen, Stichting Werkgroep Grauwe Kiekendief en Wetterskip Fryslân. Het onderzoeksrapport zou oorspronkelijk over de plaag van 2014 gaan en na de zomer van 2015 worden afgerond. Omdat de muizen ook na de afgelopen zomer actief waren is er nader onderzoek uitgevoerd naar mogelijke bestrijdingsmaatregelen en de effecten daarvan. Dit is opgenomen in het eindrapport wat daardoor completer is geworden. Het rapport biedt daarmee ook goede handvaten voor het vervolg. Tijdens de presentatie over het onderzoeksrapport geven de betrokken partijen ook een doorkijkje naar de toekomst. Vanaf 18 januari is er een samenvatting van het onderzoeksrapport in de vorm van een brochure beschikbaar.

Het onderzoek werd gefinancierd door: Provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân, Ministerie van Economische Zaken, STOWA, BIJ12 unit Faunafonds, LTO Noord, Provincie Groningen, Rabobank, Provincie Zuid-Holland, Provincie Overijssel, Gemeente De Fryske Marren, Gemeente Súdwest Fryslân.

muizen foto

Muizen in Fryslân

In het najaar van 2014 ontstond er in Fryslân een muizenplaag. Op veel locaties werden hoge muizenaantallen gesignaleerd. Het land van boeren liep schade op. Onderzoeks- en adviesbureau Altenburg en Wymenga startte een onderzoek. Onderwerpen waarmee de onderzoekers aan de slag gingen waren:

  • Hoe kunnen we direct inspelen op huidige muizenplaag;
  • Hoe kunnen we een muizenplaag in de toekomst voorkomen (early warning system);
  • Bestrijding en beheersing en een muizenplaag;
  • Grasland en gewasherstel.

Regionaal is er weer sprake van een plaagsituatie. In de driehoek Sneek – Bolsward – Leeuwarden is bij een flink aantal boeren opnieuw sprake van een plaagsituatie. Het gaat voornamelijk om grasland op kleigrond (vorig jaar speelde dit vooral op de klei-op-veengronden). Ook op andere plekken in kleigebied wordt melding gedaan van nieuwe en soms sterk verhoogde muizenactiviteit. Ook daar kan de komende tijd een plaatsituatie ontstaan. Of dat gebeurt hangt voornamelijk af van het weer: de droge en warme weersomstandigheden zijn gunstig voor muizen om zich voort te planten. Het is nu de tijd om maatregelen te nemen om eventuele schade aan graslanden te beperken. Wachten tot de muizenplaag zich verder ontwikkelt maakt de bestrijding alleen maar moeilijker door de steeds toenemende aantallen veldmuizen. De veldmuizen planten zich snel voort. Daarom moeten landgebruikers alert blijven. Ook als zij momenteel niet veel muizenactiviteit constateren. Als u verhoogde muizenactiviteit signaleert, dan wordt u gevraagd om daarvan een melding te doen bij het LTO meldpunt. Dit kan via het digitale formulier. Daarnaast kunt u de hieronder genoemde bestrijdingsmethoden toepassen.

Maatregelen die boeren kunnen treffen

Uit het onderzoek tot nu toe blijken twee methoden effectief te zijn om de schade door muizen te beperken of te voorkomen op graslandpercelen:

1. Bestrijden met water
2. Bestrijden met een meststof waaraan zwavel is toegevoegd.

Beide methoden voorkomen niet dat de muizen terugkomen. Het blijkt dat muizen na ongeveer 3 tot 5 weken weer terug kunnen komen. Toch is er alle reden om deze maatregelen toe te passen, zeker bij herhaling van de methode. Minder muizen zorgen voor minder schade en meer grasopbrengst.

Beter herstel van grasland

Het voorjaar en de zomer van 2015 zijn droog en er is neerslagtekort. De door muizen aangetaste percelen lijken gevoelig(er) voor droogte. Daarbij is het van belang dat de waterstanden niet te laag zijn. Als de waterstand namelijk wat hoger staat, kunnen de wortels van de graspercelen zich beter herstellen. Met water behandelde percelen laten daarom een beter herstel van de grasgroei zien, mede omdat droogte wordt tegengegaan.

Behandeling van percelen met water

Het is erg belangrijk om de behandeling van percelen met water goed uit te voeren. Overleg bijvoorbeeld met naastgelegen boeren om gezamenlijk een aantal percelen aan te pakken waar veel muizen zitten. Een gezamenlijke aanpak heeft veel meer effect. Het vertraagt de voortplanting en verspreiding van de muizen. Een hoog waterpeil kan de behandeling effectiever maken en de grasgroei bevorderen. Peilverhogingen moeten uitgevoerd worden in overleg met Wetterskip Fryslân. Waar een hoog waterpeil mogelijk is faciliteert het waterschap; de organisatie en de verantwoordelijkheid ligt bij de betrokken boeren. Voor de behandeling van percelen met water is een stappenplan gemaakt. Klik hier voor het stappenplan.

 IMG_0521waterpomp_Hartwerd 2015-06-16
Foto van Wetterskip Fryslân: een boer zet zijn land onder water.

Taxatierapport

De taxaties naar de muizenschade in Fryslân waren in juli 2015 afgerond. Met de twee taxatierondes kan het Faunafonds een goede inschatting maken van het grasverlies en het grasherstel in 2015. Dit komt uit op circa 15 miljoen euro. Er zijn twee taxatieronden uitgevoerd. De taxaties van het Faunafonds (onderdeel van BIJ12) gingen over het verlies aan gras en de herstelkosten van het grasland. Het Faunafonds voerde twee taxatierondes uit in 2015. Dit gebeurde in opdracht van gedeputeerde Johannes Kramer. Met een taxatierapport kunnen de ondernemers bij derden (zoals de bank) aantonen dat ze buitenproportionele schade leden door overmacht. De taxaties worden ook gebruikt om goede overzichten te verkrijgen voor onderzoek. Daarnaast is het door de taxatierapporten ook mogelijk geworden om verruiming te krijgen van Europese regels. De boeren hebben dankzij deze rapporten meer ruimte gekregen om anders om te gaan met de gewassen. In plaats van gras mocht er nu meer mais of andere gewassoorten worden ingezaaid. Hierdoor kunnen de boeren meer ruwvoer binnenhalen. Tenslotte is dit rapport nodig voor het aanvragen van een lening bij de provincie. Hiervoor komen boeren in aanmerking die financieel in de knel kwamen door muizenschade, maar daarvóór wel een gezonde bedrijfsvoering hadden.

Stand van zaken lening muizenschade

Brussel heeft akkoord gegeven voor de lening voor muizenschade. Dit betekent dat de provincie Fryslân de regeling op 1 mei 2015 openstelt. Het bedrag voor de lening van tien miljoen euro stelden Provinciale Staten al eerder deze maand beschikbaar. Om in aanmerking te komen voor een kredietbedrag, moeten boeren een bankverklaring via hun huisbank aanleveren. Deze verklaring moet aantonen dat boeren een gezond bedrijf hebben waarbij enkel en alleen moeilijkheden zijn ontstaan door de muizenschade.

De provincie verstrekt een langlopende lening met een looptijd van 15 jaar. Hiervan zijn de eerste vijf jaar aflossingsvrij met een rente van 3,5% gedurende de hele looptijd. Maximaal 80% van het schadebedrag wordt vergoed. Met een minimale schadeomvang van €31.250 en een maximale schadeomvang van €150.000. Dit leidt tot leningen van minimaal € 25.000 en maximaal € 120.000. Met het bedrag van tien miljoen euro kunnen minimaal 83 en maximaal 400 boeren een lening aanvragen. De verwachting is dat hiermee genoeg geld beschikbaar is voor deze fase van de muizenplaag

Lening aanvragen >>

Mogelijkheden voortzetten agrarisch natuurbeheer bij muizenschade

Voor agrariërs die aan natuurbeheer doen is het vanaf nu mogelijk percelen door te zaaien. Het gaat om weilanden die zijn aangetast door muizen. Normaal mogen agrariërs met het beheerpakket ‘kruidenrijk weidevogelgrasland’ hun percelen niet inzaaien tijdens het contract van zes jaar. Agrariërs die volgens taxateurs zware schade hebben door muizenvraat, mogen echter wel doorzaaien. Zo kan het agrarisch natuurbeheer worden voortgezet.

Doorzaaien

Doorzaaien, zonder ploegen, mocht alleen met een kruidenrijk mengsel in de periode tot 15 april of na 1 augustus. Hiervoor dient de ondernemer eerst een melding te doen bij het loket van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO-loket). Daarnaast is het mogelijk om het lopende beheerpakket te laten beëindigen. Hiervoor dienen agrariërs ook contact op te nemen met het RVO-loket. Verder moeten ze hun gebiedscoördinator informeren.

Herinzaaien

Volledig herinzaaien mag alleen bij hoge uitzondering. Aan het beheerpakket ‘kruidenrijk weidevogelgrasland’ zitten namelijk strenge voorschriften vast. Er mag bijvoorbeeld niet gescheurd, gefreesd of opnieuw ingezaaid worden op een graslandperceel. Alleen agrariërs met grasland dat volgens taxateurs voor minstens 50% is aangetast door muizenvraat, mogen herinzaaien.

Zorgplicht

Alle agrariërs (ook zonder beheerpakket) dienen rekening te houden met broedende vogels in het kader van de zorgplicht uit de Flora en Faunawet. Een agrariër kan bijvoorbeeld stokken plaatsen bij nesten. De tractor kan er dan gemakkelijk omheen rijden. Op die manier wordt het verstoren en of doden van dieren voorkomen. Voor het lokaliseren en/of beschermen van weidevogelnesten kan de hulp worden ingeroepen van de plaatselijke vogelwacht. Deze adresgegevens zijn te vinden op de website van de Bond van Friese Vogelwachten www.friesevogelwachten.nl

Agrarisch natuurbeheer

Agrarisch natuurbeheer is erg belangrijk voor het behoud van de weidevogels in Fryslân. Er wordt o.a. later gemaaid en er zijn kruidenrijke vochtige graslanden. Hierdoor wordt een leefgebied voor weidevogels gemaakt waarin hun jongen goed kunnen opgroeien. Agrariërs die aan agrarisch natuurbeheer doen, werken met beheerpakketten. Aan deze pakketten zijn belangrijke voorwaarden verbonden. Bijvoorbeeld dat een agrariër zijn land niet mag omploegen in een gepaalde periode.

Akkoord uit Brussel voor landbouwkundige maatregelen

De Europese Commissie (EC) heeft aangegeven dat er drie maatregelen mogen worden getroffen door boeren met muizenschade. Wel wijst zij erop dat de maatregelen beperkt moeten blijven tot 2015. De EC vraagt daarbij om in de jaarlijkse rapportage over de derogatie (wetsafwijking) voor 2015 specifieke aandacht te besteden aan de uitvoering van de maatregelen op derogatiebedrijven.

Dit betekent dat de volgende maatregelen kunnen worden toegepast.

1. Uitbreiding van de calamiteitenregeling van het vijfde Actieprogramma naar schade veroorzaakt door plaagdieren die schade toebrengen aan graswortels en/of grasbladeren dan wel aan de zode door deze te doorgraven. De huidige calamiteitenregeling ziet alleen op schade als gevolg van vraat door emelten en engerlingen. De calamiteitenregeling wordt uitgebreid naar vergelijkbare plagen.

2. Verlenging van de uitrijdperiode voor dierlijke mest tot 16 september 2015 op heringezaaide percelen voor bedrijven met ernstige muizenschade.

3. Vrijstelling in 2015 voor bedrijven met ernstige muizenschade van de eis dat 80% van het bouwplan van bedrijven die van de derogatie gebruik maken, uit grasland moet bestaan. De belangrijkste voorwaarden zijn dat ten minste 65% van het bouwplan grasland blijft en dat maximaal 170 kilogram stikstof uit dierlijke mest per hectare mag worden gebruikt op het areaal aan andere gewassen dat uitgaat boven 20% van het bouwplan van het bedrijf.

Lees de gehele brief met alle (rand)voorwaarden op http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2015Z06747&did=2015D13741

Nieuwsbrieven

Er wordt regelmatig een nieuwsbrief verstuurd naar boeren die muizenschade hebben gemeld bij het LTO meldpunt. Op die manier blijven boeren op de hoogte van de laatste stand van zaken.

Nieuwsbrief 23 juli
Nieuwsbrief 7 juli
Nieuwsbrief 12 juni|
Nieuwsbrief 29 mei|
Nieuwsbrief 16 april
Nieuwsbrief 26 maart

Video Documentaire | 2015 | Muizenplaag in Fryslân | deel 1 - Veiligheid bij kaden

Video Documentaire | 2015 | Muizenplaag in Fryslân | deel 2 - Waterkwaliteit

Overzicht alle bestanden bij Muizen

Bestânsnamme Bestânstype Grutte
Muizenplaag_brochure PDF 942,7 KB
Rapport terugkerende muizenplagen in Nederland - jan2016 PDF 9,3 MB
Schema_inlegvel_muizen PDF 273,5 KB
Totaal 3 items beskikber

Taal Kiezen